به گزارش تحریریه، پروفسور سو هائو (苏浩)، مدیر مرکز مطالعات استراتژیک و صلح در دانشگاه امور خارجه چین (CFAU) و پژوهشگر ارشد روابط بین‌الملل، تحلیل می‌کند که چرا یک جمله ساده ایتالیا را وادار کرد میان وفاداری به آمریکا و امنیت نفت، دومی را انتخاب کند.

به گزارش تلویزیون مرکزی چین(CCTV)، روز ۲۵ ژوئن به وقت محلی، آنتونیو تایانی، وزیر امور خارجه ایتالیا، با سید عباس عراقچی، همتای ایرانی خود، یک تماس تلفنی انجام داد. محور اصلی این گفت‌وگو تنها یک چیز بود: ایتالیا به ایران اطمینان داد که در اقدام نظامی آمریکا علیه ایران هیچ نقشی نداشته است.

آنتونیو تایانی، وزیر امور خارجه ایتالیا

چرا ایتالیا ناگهان چنین اقدامی انجام داد؟

ریشهٔ ماجرا به اظهارات پیشین مارک روته، دبیرکل ناتو، بازمی‌گردد.

به گزارش رسانه‌های خارجی، روز ۲۳ ژوئن به وقت محلی، پیش از دیدار مارک روته با دونالد ترامپ در واشنگتن، وی با قاطعیت اظهار کرد که بسیاری از کشورهای ناتو پایگاه‌های نظامی خود را در اختیار آمریکا قرار داده‌اند تا از عملیات «خشم حماسی» آمریکا پشتیبانی کنند.

او به‌طور خاص افزود که در جریان حملات هوایی آمریکا به ایران، ایتالیا به ۵۰۰ فروند جنگنده آمریکایی اجازه داده است از پایگاه‌های نظامی واقع در خاک خود پرواز کنند؛ و این را به‌عنوان سندی بر این مدعا برشمرد که اروپا به آمریکا خیانت نکرده و همواره از آن‌ها حمایت می‌کند.

پس از انتشار این سخنان، بی‌درنگ در داخل ایتالیا و در سراسر افکار عمومی بین‌المللی موجی از واکنش‌ها به‌ پا شد. اکنون که وزیر امور خارجه ایتالیا شخصاً با همتای ایرانی خود تماس گرفته و این موضوع را تکذیب کرده، پاسخی مستقیم به اظهارات روته محسوب می‌شود.

مارک روته، دبیرکل ناتو

اما چرا ایتالیا تا این اندازه از این ماجرا برآشفته شد؟

📌نخستین دلیل، به سردی روابط اخیر میان آمریکا و ایتالیا بازمی‌گردد.

به گزارش فایننشال تایمز و برخی دیگر از رسانه‌های خارجی، دونالد ترامپ در ۲۴ ژوئن اعلام کرد که از کشورهایی مانند ایتالیا، فرانسه، آلمان و بریتانیا به‌شدت ناامید شده و انتظار دارد این کشورهای اروپایی نسبت به آمریکا وفادار بمانند.

در میان این کشورها، حمله لفظی ترامپ به ایتالیا شدت بیشتری داشت.

در ۱۹ ژوئن، ترامپ در گفت‌وگو با رسانه‌های آمریکایی مدعی شد جورجیا ملونی، نخست‌وزیر ایتالیا، «طرفدار وفادار» اوست. اما چون ملونی همراه با ناتو در عملیات نظامی آمریکا در تنگه هرمز مشارکت نکرده، او دیگر تمایلی ندارد ملونی از طرفدارانش باشد و حتی نمی‌خواسته با او عکس بگیرد. ترامپ همچنین ادعا کرد در نهایت این ملونی بوده که التماس کرده با او عکس بگیرد و او هم به‌سختی با این درخواست موافقت کرده است.

این اظهارات بلافاصله موجی از نارضایتی در ایتالیا ایجاد کرد. ملونی همان روز این ادعاها را صریحاً تکذیب کرد و گفت سخنان ترامپ کاملاً ساختگی است. اندکی بعد نیز آنتونیو تایانی، وزیر امور خارجه ایتالیا، اعلام کرد سفر برنامه‌ریزی‌شده خود به ایالات متحده را لغو کرده است.

مجموع این تحولات نشان می‌دهد که به دلیل اختلاف مواضع در قبال تنش‌های میان آمریکا و ایران، روابط واشنگتن و رم در حال حاضر در نقطه‌ای کم‌سابقه از سردی قرار گرفته است.

در چنین فضایی، وقتی مارک روته ادعا کرد «ایتالیا از عملیات نظامی آمریکا علیه ایران حمایت کرده است»، طبیعی بود دولت ایتالیا فوراً از این ادعا فاصله بگیرد تا مسئولیت اقدامات آمریکا بر دوش رم نیفتد.

📌دلیل دوم به امنیت انرژی ایتالیا مرتبط است.

ایتالیا به‌عنوان یکی از اقتصادهای پیشرفته اروپا، به‌شدت وابسته به واردات انرژی است.

در این میان، نفت خام خاورمیانه که عمدتاً از عربستان سعودی و امارات وارد می‌شود، حدود ۱۲ درصد از کل واردات نفت این کشور را تشکیل می‌دهد.

این بدان معناست که درگیری میان آمریکا و ایران در غرب آسیا به‌هیچ‌وجه بی‌ارتباط با ایتالیا نیست. اگر ادعای مارک روته، دبیرکل ناتو، مبنی بر اینکه «ایتالیا با پرواز ۵۰۰ فروند جنگنده آمریکایی از پایگاه‌های نظامی خود برای حمله به ایران موافقت کرده است» ثابت شود، به‌احتمال زیاد موجب بروز تنش میان ایتالیا و ایران خواهد شد.

اگرچه آمریکا و ایران اکنون در میانه مذاکره‌اند، اما هیچ‌کس نمی‌داند این مذاکرات در نهایت به نتیجه خواهند رسید یا خیر. اگر ایران به این بهانه، عبور نفت‌کش‌های ایتالیایی از تنگه هرمز و حتی دریای سرخ را محدود کند، مستقیماً امنیت انرژی و منافع اقتصادی ایتالیا را هدف قرار خواهد داد. به همین دلیل، ایتالیا هم ناگزیر است در نخستین فرصت به این موضوع پاسخ دهد و هرگونه نقش حمایتی در عملیات نظامی آمریکا علیه ایران را قاطعانه تکذیب کند.

📌دلیل سوم: بازی بقای سیاسی در داخل ایتالیا

در نهایت، این موضوع را باید از زاویه سیاست داخلی ایتالیا نیز بررسی کرد. مارک روته برای نشان دادن اتحاد آهنین میان اعضای پیمان ناتو، بی‌محابا ادعا کرد که ایتالیا پشتیبانی نظامی در اختیار آمریکا قرار داده است. این اظهارات نه تنها روابط رم با تهران را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد، بلکه مستقیماً محبوبیت و جایگاه دولت جورجا ملونی را در داخل کشور به خطر می‌اندازد.

بر اساس قانون اساسی ایتالیا، دولت به تنهایی صلاحیت و اجازه قانونی برای تصمیم‌گیری در مورد اقدامات نظامی را ندارد. هرگونه مشارکت یا مداخله در عملیات نظامی، الزاماً نیازمند کسب مجوز رسمی از پارلمان ایتالیا است.

با توجه به این چارچوب قانونی، اگر ادعای دبیرکل ناتو صحت داشته باشد—در حالی که پارلمان ایتالیا پیش از این هیچ لایحه یا پیشنهادی از سوی دولت برای مشارکت در عملیات نظامی علیه ایران دریافت نکرده بود—معنایی جز این نخواهد داشت که دولت ملونی مخفیانه و پشت درهای بسته، قانون اساسی را دور زده و بدون هماهنگی با پارلمان، کشور را وارد درگیری میان آمریکا و ایران کرده است.

پیش از آغاز این تنش‌ها، روابط رم و واشنگتن به دلیل گرایش‌های راست‌گرایانه ملونی و ترامپ نسبتاً خوب ارزیابی می‌شد. همین نزدیکی نیز انتقاد شدید اپوزیسیون داخلی ایتالیا را برانگیخته بود و آن‌ها همواره ملونی را به دلیل روابط نزدیکش با ترامپ سرزنش می‌کردند.

در چنین فضای ملتهبی، دولت ایتالیا حتی اگر فقط به فکر حفظ ثبات و بقای خود در قدرت باشد، چاره‌ای جز تکذیب فوری ادعای دبیرکل ناتو نخواهد داشت.

در غیر این صورت، ماجرا دیگر صرفاً یک ماجراجویی نظامی و دخالت بی‌پروا در یک درگیری خارجی نبود؛ بلکه به یک پرونده آشکار «نقض قانون اساسی» تبدیل می‌شد که می‌توانست پایه‌های مشروعیت و بقای دولت ملونی را به لرزه درآورد.

در مجموع، این تماس فوری وزیر خارجه ایتالیا در ظاهر یک توضیح دیپلماتیک بود اما در واقع نوعی عملیات مهار بحران به‌شمار می‌رفت؛ تلاشی هم‌زمان برای کاهش هزینه‌های سیاسی و دیپلماتیک، پیشگیری از مخاطرات انرژی و حفظ ثبات دولت در داخل.

در بستر تنش میان آمریکا و ایران، ایتالیا نه می‌خواهد با همراهی با واشنگتن، تهران را علیه خود تحریک کند، و نه مایل است با قرار گرفتن در معرض اتهام نقض قانون اساسی، پایه‌های قدرت خود را در داخل سست کند.

یک جمله روته که ظاهراً با هدف نمایش همبستگی و ثبت اعتبار برای ناتو بیان شد، در عمل ایتالیا را به مرکز جنجال کشاند. واکنش سریع و شتاب‌زده رم برای فاصله گرفتن از این ادعا نیز به‌خوبی نشان داد که در درون ناتو بر سر اقدامات مهم نظامی، شکاف‌های جدی وجود دارد و متحدان اروپایی آمریکا زیر فشار واشنگتن در موقعیتی تا چه اندازه دشوار و پرهزینه قرار گرفته‌اند.

پایان/

منبع: 【遭到吕特栽赃后，意大利急坏了，电话打到德黑兰， 开口就是我没有】
https://m.toutiao.com/is/acffeEZ5ATc/